1997 Türkiye-İran Diplomatik Krizi: Karşılıklı İstenmeyen Adam İlanları

1997 yılında Türkiye ve İran arasındaki diplomatik ilişkiler, karşılıklı 'persona non grata' (istenmeyen adam) ilanlarıyla tarihsel bir gerilim sürecine girdi. Kriz, Türkiye'nin İran'ın Erzurum Başkonsolosu Said Zare'yi, diplomatik statüsüyle bağdaşmayan faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle sınır dışı etme kararı almasıyla başladı. Zare'nin Türkiye'den ayrılmasının ardından Tahran yönetimi, diplomatik mütekabiliyet ilkesini en sert şekilde uygulayarak yanıt verdi.

İran hükümeti, misilleme olarak Türkiye'nin Tahran Büyükelçisi Osman Korutürk ve Urumiye Başkonsolosu Ufuk Özsancak'ı istenmeyen adam ilan etti. Bu hamle, iki ülke arasındaki siyasi ve ideolojik kutuplaşmanın diplomatik temsilcilikler üzerinden bir güç savaşına dönüştüğünü gösterdi. O dönemde özellikle Türkiye'deki 'Sincan Kudüs Gecesi' gibi olayların yarattığı iç siyasi hassasiyetler, İran ile olan dış politika dengelerini doğrudan etkilemişti.

Yaşanan bu kriz, Türk-İran ilişkilerinde temsil düzeyinin düşmesine ve diplomatik kanalların bir süreliğine tıkanmasına yol açtı. İki bölgesel güç arasındaki bu 'tit-for-tat' (kısasa kısas) diplomasisi, ilerleyen yıllarda ilişkilerin yeniden normalleşmesi için uzun süreli müzakere süreçlerinin yürütülmesini zorunlu kıldı. Olay, modern Türk dış politikasında komşu ülkelerle yaşanan en somut diplomatik restleşmelerden biri olarak kayıtlara geçti.