Anadolu Demiryolu Hattı ve Haydarpaşa Limanı'nın Millileştirilmesi

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında ekonomi politikalarının temel taşlarından biri olan millileştirme hareketi, ulaştırma ve lojistik alanında stratejik adımlarla somutlaşmıştır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde yabancı sermayeli şirketlere verilen imtiyazlarla inşa edilen ve işletilen Anadolu demiryolları ile Haydarpaşa Limanı, genç Cumhuriyet'in tam bağımsızlık hedefi doğrultusunda devlet bünyesine katılmıştır.

24 Mayıs 1924 tarihinde kabul edilen kanunla, Anadolu hattı ve Haydarpaşa Limanı'nın satın alınması resmileşmiştir. Bu hamle, sadece bir mülkiyet değişimi değil, aynı zamanda demiryollarının tek bir merkezden yönetilmesini sağlayan kurumsal yapının temellerinin atılması anlamına gelmektedir. Yabancı şirketlerin elindeki imtiyazların bedeli ödenerek geri alınması, Lozan Antlaşması sonrası perçinlenen siyasi bağımsızlığın ekonomik ve altyapısal alandaki en somut yansımalarından biri olmuştur.

Bu millileştirme operasyonu, Anadolu'nun iç kısımlarını İstanbul ve dünya ticaretine bağlayan en önemli lojistik damarın kontrolünü Türk devletine vermiştir. Haydarpaşa Limanı'nın da sürece dahil edilmesiyle, deniz ve kara yolu taşımacılığı entegre bir şekilde ulusal çıkarlar doğrultusunda işletilmeye başlanmıştır. Bu süreç, ilerleyen yıllarda gerçekleştirilecek olan diğer sanayi ve altyapı yatırımları için de bir model teşkil etmiştir.