Türkiye Komünist Partisi'nin (TKP) Kuruluşu

10 Eylül 1920 tarihinde, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen Birinci Genel Kongre ile Türkiye Komünist Partisi (TKP) resmen kurulmuştur. Kongre; İstanbul, Anadolu ve yurt dışındaki (özellikle Rusya'daki) çeşitli komünist grupları tek bir merkezi çatı altında birleştirmiştir. Mustafa Suphi'nin genel başkan, Ethem Nejat'ın ise genel sekreter seçildiği bu oluşum, Türkiye'nin siyasi tarihindeki ilk Marksist-Leninist organizasyon olma özelliğini taşımaktadır.

Partinin kuruluşu, Anadolu'da devam eden Milli Mücadele dönemine ve Sovyetler Birliği'nin bölgedeki etkisinin arttığı bir sürece rastlar. TKP, o dönemde hem emperyalizme karşı verilen bağımsızlık savaşını desteklemeyi hem de bu mücadeleyi sosyalist bir devrimle taçlandırmayı hedeflemiştir. Bakü'de toplanan Doğu Halkları Kurultayı ile eş zamanlı olarak şekillenen bu süreç, Türk sol hareketinin kurumsal temellerini atmıştır.

Kuruluşundan kısa bir süre sonra Mustafa Suphi ve beraberindeki 14 parti yöneticisinin Anadolu'ya geçişleri sırasında Karadeniz'de katledilmeleri, partinin Türkiye içindeki doğrudan örgütlenme gücüne büyük bir darbe vurmuştur. Buna rağmen TKP, Cumhuriyet öncesi ve sonrasındaki siyasi düşünce yapısında, işçi hareketlerinde ve entelektüel birikimde derin izler bırakmış köklü bir siyasi yapı olarak tarihteki yerini almıştır.