Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Nispi Temsil Sisteminin Kabulü

Türkiye'de çok partili siyasi hayata geçişten itibaren uygulanan 'liste usulü çoğunluk sistemi', bir seçim bölgesinde en çok oyu alan partinin tüm milletvekillerini kazanmasına imkan tanıyordu. Bu durum, mecliste temsil adaletinin zayıflamasına ve azınlıkta kalan oyların parlamentoya yansıyamamasına neden oluyordu. 1960 askeri müdahalesinin ardından hazırlanan yeni anayasal düzenlemeler çerçevesinde, daha çoğulcu bir parlamento yapısı oluşturulması hedeflendi.

TBMM tarafından kabul edilen nispi temsil sistemi, siyasi partilerin ülke veya seçim bölgesi genelinde aldıkları oy miktarıyla orantılı olarak sandalye kazanmasını esas almıştır. 1961 yılında yürürlüğe giren seçim kanunu ile resmileşen bu sistem, küçük partilerin de mecliste temsil edilmesinin önünü açarak Türk demokrasisinde çoğulculuğun yerleşmesine katkı sağlamıştır. Bu değişim, temsil adaletini artırırken aynı zamanda Türkiye'nin koalisyon hükümetleri dönemine girmesinde de belirleyici bir rol oynamıştır.

Sistemin kabulüyle birlikte, seçmen iradesinin parlamentoya daha doğru yansıması hedeflenmiş ve 'baraj' gibi unsurlar eklenene kadar en küçük siyasi akımların dahi yasama faaliyetlerinde söz sahibi olması mümkün kılınmıştır. Günümüzde de farklı varyasyonlarla uygulanan nispi temsil, Türkiye'nin seçim hukukunun temel taşlarından biri olarak kabul edilmektedir.