TRT'de 205 Sözcüğün Kullanımının Yasaklanması

1985 yılında Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) yönetimi, Türk yayıncılık tarihine geçen tartışmalı bir karara imza attı. Kurum tarafından yayımlanan bir bildiriyle, aralarında "anı, devrim, özgürlük, ulus, doğa, yaşam" gibi günlük dilde yerleşmiş 205 sözcüğün kullanımı yasaklandı. Yasaklanan bu kelimelerin yerine, dilin yapısına daha uygun olduğu savunulan eski karşılıklarının veya farklı türetimlerin kullanılması talep edildi.

Söz konusu kararın gerekçesi, bu kelimelerin "Türkçe'nin yapı ve işleyişine ters düştüğü" iddiasına dayandırıldı. 12 Eylül askeri darbesi sonrası şekillenen siyasi ve kültürel atmosferin bir yansıması olan bu uygulama, Dil Devrimi ile dile kazandırılan "Öztürkçe" kelimeleri tasfiye etme girişimi olarak değerlendirildi. Dönemin TRT yönetimi, bu adımla dilin ideolojik etkilerden arındırılacağını savunsa da karar kamuoyunda geniş çaplı bir tartışma başlattı.

Bu yasak, dönemin yazar, sanatçı ve dil bilimcileri tarafından sert bir şekilde eleştirildi ve bir "dil sansürü" olarak nitelendirildi. Kelimelerin devlet eliyle ve yasaklarla dilden atılamayacağını savunan çevreler, bu uygulamayı dilin doğal gelişimine bir müdahale olarak gördü. TRT'nin bu girişimi, Türkiye'nin modernleşme tarihindeki dil tartışmalarının ve kültürel kutuplaşmaların en çarpıcı örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.