12 Eylül Döneminde Beş Sanatçıya "Teslim Ol" Çağrısı Yapıldı

12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından tesis edilen sıkıyönetim rejimi, toplumsal muhalefeti ve kültürel alanı baskı altına almak amacıyla pek çok sanatçı ve entelektüeli hedef almıştır. Bu baskıcı politikaların bir uzantısı olarak Genelkurmay Sıkıyönetim Askeri Hizmetler Koordinasyon Başkanlığı; Cem Karaca, Melike Demirağ, Şanar Yurdatapan, Sema Poyraz ve Selda Bağcan'ın isimlerini belirterek bu sanatçıların orduya teslim olmaları gerektiğini ilan etmiştir.

Söz konusu çağrı, o dönemde yurt dışında bulunan veya muhalif kimlikleriyle tanınan sanatçılar üzerinde büyük bir hukuki baskı oluşturmuştur. Çağrıya uymayan sanatçılar, ilerleyen süreçte Türk vatandaşlığından çıkarılma tehdidiyle karşı karşıya kalmışlardır. Özellikle Cem Karaca ve Melike Demirağ gibi isimler uzun yıllar sürecek bir sürgün hayatına zorlanırken, Selda Bağcan Türkiye'de kalarak defalarca tutuklanmış ve hapis cezalarına çarptırılmıştır.

Bu olay, Türkiye'nin yakın tarihinde sanatın ve ifade özgürlüğünün askeri vesayet altında nasıl kısıtlandığının en somut örneklerinden biri olarak kabul edilir. Sanatçıların vatandaşlık haklarının ellerinden alınmasına kadar giden bu süreç, demokrasi tarihimizdeki antidemokratik uygulamaların ve kültürel hafızadaki kırılmaların önemli bir simgesidir.