Yassıada Yargılamalarının Sona Ermesi

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından, devrilen Demokrat Parti hükümeti üyelerini yargılamak amacıyla Yassıada'da özel bir mahkeme olan Yüksek Adalet Divanı kuruldu. 14 Ekim 1960 tarihinde başlayan bu hukuki süreç, Türk siyasi tarihinin en sancılı dönemlerinden birini teşkil etti. Mahkeme heyeti, anayasayı ihlal, örtülü ödenek kullanımı ve çeşitli yolsuzluk suçlamalarıyla aralarında Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes'in de bulunduğu 592 sanığı yargıladı.

Yaklaşık 10 ay süren ve toplamda 203 gün oturum yapılan duruşmaların ardından, 15 Eylül 1961 tarihinde nihai kararlar açıklandı. 9 ay 25 gün süren yargılama neticesinde 15 sanık hakkında idam cezası verildi. Milli Birlik Komitesi, bu cezalardan Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ınkileri onaylarken, Celal Bayar dahil diğer idam kararlarını yaş haddi ve çeşitli gerekçelerle müebbet hapse çevirdi.

Yassıada duruşmaları ve ardından gelen idamlar, Türk demokrasisi üzerinde on yıllar boyunca silinmeyecek derin izler ve toplumsal bir travma bıraktı. 1990 yılında çıkarılan özel bir kanunla, idam edilen devlet adamlarının itibarları iade edildi ve naaşları İmralı Adası'ndan alınarak İstanbul Topkapı’daki Anıt Mezar’a nakledildi. Günümüzde ise yargılamaların yapıldığı ada, 'Demokrasi ve Özgürlükler Adası' adıyla bir müze ve kongre merkezi olarak hizmet vermektedir.