Pakistan ve İran'ın CENTO'dan Çekilme Kararı

Merkezi Antlaşma Teşkilatı (CENTO), başlangıçta Bağdat Paktı adıyla 1955 yılında Ortadoğu'da Sovyet yayılmacılığını engellemek ve bölgesel güvenliği sağlamak amacıyla kurulmuş bir savunma ittifakıdır. Türkiye, Birleşik Krallık, İran, Pakistan ve Irak'ın katılımıyla şekillenen bu yapı, Irak'ın 1958'deki darbe sonrası paktan ayrılmasıyla merkezini Ankara'ya taşımış ve CENTO adını almıştır. Ancak 1970'lerin sonuna gelindiğinde, bölgedeki köklü siyasi değişimler paktın varlık sebebini tartışmaya açmıştır.

1979 yılında İran'da gerçekleşen İslam Devrimi, ülkenin dış politika vizyonunu kökten değiştirmiş ve yeni yönetim Batı ittifakı içerisinde yer almayı reddederek CENTO'dan ayrılma kararı almıştır. İran'ın bu stratejik hamlesinin hemen ardından Pakistan da, ittifakın özellikle Hindistan ile yaşanan çatışmalarda beklenen desteği sağlamadığını ve işlevselliğini yitirdiğini belirterek çekileceğini duyurmuştur. Bu iki kilit üyenin ayrılması, örgütün savunma ve güvenlik mimarisini tamamen çökertmiştir.

Bu çekilme kararları, Soğuk Savaş'ın Ortadoğu ve Güney Asya'daki en önemli diplomatik araçlarından birinin sonunu getirmiştir. Pakistan ve İran'ın kararları neticesinde CENTO, 1979 yılının Eylül ayında resmen feshedilmiştir. Bu gelişme, bölgedeki Batı etkisinin zayıflaması ve bölgesel güçlerin daha bağımsız politikalar izlemeye başlaması açısından dünya siyasi tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir.