Devlet Güvenlik Mahkemeleri Kanunu'nun TBMM'de Kabul Edilmesi

Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM), Türkiye'nin hukuk ve siyasi tarihine 1973 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle girmiştir. Bu özel yetkili mahkemeler, devletin iç ve dış güvenliğini sarsan suçlar, terör faaliyetleri ve anayasal düzene karşı işlenen fiillerle daha hızlı ve etkin bir şekilde mücadele edilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Kanunun kabulüyle birlikte, bu tür suçların yargılama süreci genel mahkemelerden ayrılarak ihtisaslaşmış bir yapıya kavuşturulmuştur.

Mahkemelerin yapısı, kuruluşundan itibaren hem ulusal hem de uluslararası hukuk çevrelerinde büyük tartışmalara neden olmuştur. Özellikle heyet içerisinde askeri hâkim ve savcıların yer alması, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkesi açısından eleştirilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) bu yapıya yönelik verdiği ihlal kararları, Türkiye'nin yargı sisteminde reform yapma ihtiyacını doğurmuştur.

2000'li yılların başında Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde DGM'lerin yapısında köklü değişikliklere gidilmiştir. 1999 yılında askeri üyeler mahkeme heyetinden çıkarılmış, 2004 yılında ise yapılan anayasa değişikliğiyle bu mahkemeler tamamen kaldırılarak yetkileri ağır ceza mahkemelerine devredilmiştir. DGM'lerin varlığı ve kaldırılma süreci, Türkiye'nin demokratikleşme ve hukuk devleti olma yolundaki en önemli dönemeçlerinden biri olarak kabul edilir.