Kenan Evren'in Parlamenter Sistemi Koruma Açıklaması

1970'li yılların sonunda Türkiye, siyasi istikrarsızlık, ekonomik krizler ve sokak çatışmalarıyla sarsılan bir dönemden geçmekteydi. Bu süreçte Türk Silahlı Kuvvetleri, devletin bekasını koruma misyonuyla siyasi gelişmelere karşı daha müdahaleci bir tutum sergilemeye başladı. Genelkurmay Başkanı Kenan Evren'in parlamenter sisteme yönelik saldırılara karşı ordunun gücünü vurgulayan bu açıklaması, askeri vesayetin sivil siyasete verdiği en sert uyarılardan biri olarak tarihe geçti.

Evren'in bu ifadeleri, ordunun kendisini anayasal düzenin yegane koruyucusu olarak konumlandırdığının açık bir göstergesiydi. Dönemin siyasi partileri arasındaki uzlaşmazlık ve parlamentonun cumhurbaşkanı seçememesi gibi kilitlenmeler, askeri kanadın restini daha görünür kıldı. Bu retorik, ordunun demokratik kurumları savunma iddiasıyla aslında siyasi alana ne kadar yakın durduğunu kanıtlıyordu.

Bu ve benzeri açıklamalar, Türkiye'yi 12 Eylül 1980 askeri darbesine götüren sürecin psikolojik ve siyasi altyapısını oluşturdu. İlginç bir tarihsel ironi olarak, parlamenter sistemi koruma sözüyle yapılan bu uyarılar, kısa bir süre sonra bizzat ordunun müdahalesiyle parlamentonun kapatılması, anayasanın askıya alınması ve siyasi partilerin feshedilmesiyle sonuçlanacak bir dönemin öncüsü oldu.