Men-i İsrafat Kanunu'nun Kabulü

Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışından kısa bir süre sonra, 23 Eylül 1920 tarihinde kabul edilen Men-i İsrafat Kanunu, Milli Mücadele’nin ekonomik ve sosyal şartlarını yansıtan en sembolik düzenlemelerden biridir. Savaşın getirdiği ağır maddi zorluklar karşısında halkın elindeki kısıtlı kaynakları korumayı amaçlayan bu düzenleme, yeni meclisin yasama faaliyetleri kapsamında çıkardığı ikinci kanun olma özelliğini taşır.

Manisa Milletvekili Mesut Bey tarafından önerilen yasa; düğün masraflarından giyim kuşama, lüks tüketim maddelerinden eğlence harcamalarına kadar pek çok alanda katı kısıtlamalar getirmiştir. Kanunun temel felsefesi, vatanın savunulması için gereken mali gücün bireysel lükslere harcanmasını engellemek ve toplumsal dayanışmayı en üst seviyeye çıkarmaktır. Yasaya uymayanlar için hapis ve para cezaları öngörülerek, tasarruf bilinci yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir.

Bu düzenleme, sadece mali bir tedbir değil, aynı zamanda yeni kurulan devletin 'milli ekonomi' anlayışının ve halkçı karakterinin bir göstergesidir. İsrafın yasaklanmasıyla sağlanan toplumsal disiplin, Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında ihtiyaç duyulan lojistik ve mali desteğin oluşturulmasına doğrudan katkı sağlamış; Cumhuriyet’in kuruluş felsefesindeki tutumluluk ilkesinin temelini atmıştır.