İsmail Beşikçi'nin 13 Yıl Hapse Mahkum Edilmesi

12 Mart 1971 muhtırasının ardından Türkiye'de düşünce ve ifade özgürlüğü üzerindeki baskıların arttığı bir dönemde, Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde asistan olan Dr. İsmail Beşikçi, akademik çalışmaları nedeniyle hedef alındı. Beşikçi, özellikle Doğu Anadolu'nun toplumsal yapısı ve Kürt meselesi üzerine yürüttüğü sosyolojik analizleri içeren yazıları sebebiyle 'komünizm propagandası' ve 'bölücülük' suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı.

14 Ağustos 1972'de Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi tarafından verilen 13 yıllık hapis cezası, Beşikçi'nin uzun yıllar sürecek olan hukuk mücadelesinin ve cezaevi sürecinin başlangıcı oldu. Mahkumiyet kararı, o dönemde üniversitelerdeki özerklik tartışmalarını ve bilimsel araştırma özgürlüğünün sınırlarını derinden sarstı. Beşikçi, yazdığı kitaplar ve savunduğu görüşler nedeniyle hayatının toplamda 17 yılını cezaevinde geçirecek bir sürecin ilk ağır darbesini bu tarihte almış oldu.

İsmail Beşikçi'nin mahkumiyeti, Türk hukuk ve siyasi tarihinde akademik düşüncenin yargılanması konusunda sembolik bir önem taşır. Beşikçi, bu süreçten sonra 'sarı hoca' olarak anılmaya başlanmış ve Türkiye'de düşünce özgürlüğü mücadelesinin en kararlı figürlerinden biri haline gelmiştir. Olay, 1970'li yılların siyasi atmosferinde aydınların üzerindeki yargı baskısını gösteren en somut örneklerden biri olarak kayıtlara geçmiştir.