Barış Derneği Davası ve Mahkûmiyet Kararları

12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından kurulan sıkıyönetim mahkemelerinde görülen en kritik süreçlerden biri olan Barış Derneği Davası, Türkiye'nin entelektüel ve siyasi tarihinde derin izler bırakmıştır. 1977 yılında kurulan ve nükleer silahsızlanma ile dünya barışını savunan derneğin yöneticileri, darbe yönetiminin baskıcı atmosferinde "komünizm propagandası yapmak" ve "gizli cemiyet kurmak" gibi ağır suçlamalarla yargılanmıştır.

14 Kasım 1983 tarihinde sonuçlanan davada, aralarında eski Büyükelçi Mahmut Dikerdem, İstanbul Barosu Başkanı Orhan Apaydın ve yazar Reha İsvan gibi toplumun önde gelen isimlerinin bulunduğu 18 sanığa sekizer yıl, 5 sanığa ise beşer yıl hapis cezası verilmiştir. Bu karar, Türkiye'deki düşünce ve örgütlenme özgürlüğüne yönelik ciddi bir müdahale olarak değerlendirilmiş, uluslararası alanda da geniş çaplı protestolara ve insan hakları eleştirilerine neden olmuştur.

Mahkûm edilen isimlerin büyük bir kısmı, yıllar süren hukuk mücadelesi ve Askeri Yargıtay'ın bozma kararları neticesinde ilerleyen yıllarda tahliye edilmiş ve 1991 yılında tüm sanıklar beraat etmiştir. Barış Derneği Davası, günümüzde hala Türkiye'de yargının siyasileştiği ve aydınların baskı altına alındığı dönemlerin en somut örneklerinden biri olarak tarih derslerindeki yerini korumaktadır.