Nazım Hikmet'in Türk Vatandaşlığından Çıkarılması

25 Temmuz 1951 tarihinde Adnan Menderes liderliğindeki Demokrat Parti hükümeti, Nazım Hikmet Ran'ın Türk vatandaşlığından çıkarılmasına karar verdi. Bu karar, şairin ideolojik görüşleri, hapis yattığı dönemdeki tutumu ve ardından Sovyetler Birliği'ne kaçarak burada Türkiye aleyhine faaliyetlerde bulunduğu iddialarına dayandırıldı. Bakanlar Kurulu kararnamesinde, Nazım Hikmet'in 'vatan hıyaneti' içerisinde olduğu ve yabancı bir devletin hizmetinde bulunduğu öne sürülmüştü.

Sürgün hayatı boyunca vatan hasretini şiirlerine yansıtan Nazım Hikmet, yaşamının geri kalanını Polonya vatandaşı olarak ve çeşitli ülkeleri ziyaret ederek geçirdi. 1963 yılında Moskova'da vefat eden şairin vatandaşlığı, Türk edebiyatı ve siyasi tarihinde uzun yıllar boyunca bir vicdan meselesi olarak tartışıldı. Bu tarihi karar, Türkiye'nin o dönemdeki Soğuk Savaş konjonktürü ve iç siyasi kutuplaşmalarının bir yansıması olarak kabul edilir.

Olaydan tam 58 yıl sonra, 5 Ocak 2009 tarihinde Bakanlar Kurulu, Nazım Hikmet'in vatandaşlığının iade edilmesine yönelik yeni bir karar aldı. Bu iade-i itibar hamlesiyle birlikte şair, ölümünden yıllar sonra yeniden Türk vatandaşı sayıldı. Nazım Hikmet'in vatandaşlık serüveni, Türkiye'nin düşünce özgürlüğü ve demokrasi yolculuğundaki en sembolik süreçlerden biri olarak tarihteki yerini korumaktadır.