Türk Parasının Kıymetini Koruma Kararnamesi'nin Yürürlüğe Girmesi

1929 yılında başlayan Büyük Buhran'ın küresel ekonomide yarattığı derin sarsıntılar, genç Türkiye Cumhuriyeti'ni dış ticarette ve para politikasında radikal önlemler almaya zorlamıştır. Dış ticaret açığının artması ve Türk lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetme baskısı altına girmesi üzerine, hükümet ekonomide devletçi ve korumacı bir model benimsemiştir. Bu doğrultuda hazırlanan düzenleme, ulusal paranın itibarını korumayı hedefleyen en önemli hukuki dayanaklardan biri olmuştur.

25 Şubat 1930 tarihinde TBMM'de kabul edilen 1567 sayılı 'Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun' ile pekiştirilen bu süreç, hükümete döviz, altın ve kıymetli madenlerin ticaretini düzenleme ve denetleme konusunda olağanüstü yetkiler tanımıştır. Kararname ile piyasadaki kontrolsüz döviz hareketleri kısıtlanmış, Türk lirasının değerinin spekülatif müdahalelerle düşürülmesinin önüne geçilerek modern kambiyo rejiminin temelleri atılmıştır.

Bu tarihi hamle, sadece kısa vadeli bir ekonomik önlem değil, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulmasına giden süreci hızlandıran stratejik bir karardır. Onlarca yıl boyunca Türk ekonomi yönetiminin temel taşı olan bu mevzuat, devletin finansal piyasalar üzerindeki denetim gücünü pekiştirmiş ve küresel ekonomik krizlere karşı milli parayı savunan bir kalkan görevi görmüştür.