Türkiye İşçi Partisi Yöneticilerine Yönelik Soruşturma ve Kürtçülük Davası

1960'lı yılların sonu ve 1970'lerin başında Türkiye İşçi Partisi (TİP), Türkiye siyasi tarihinde sosyalist düşüncenin parlamentodaki en güçlü temsilcisi olarak ciddi bir baskı altındaydı. TİP yöneticileri Rıza Kuas ve Prof. Sadun Aren hakkında, Akdeniz Ülkeleri İlerici ve Anti-emperyalist Partiler Konferansı'na katıldıkları gerekçesiyle açılan soruşturma, dönemin devlet bürokrasisinin uluslararası sol dayanışmaya duyduğu refleksin bir sonucuydu. DİSK'in kurucularından Rıza Kuas ve saygın bir iktisatçı olan Sadun Aren'in hedef alınması, partinin sendikal ve akademik çevrelerdeki etkisini kırmaya yönelik bir hamle olarak değerlendirildi.

Soruşturmadan tam üç yıl sonra, aynı gün TİP yönetimine karşı bu kez 'Kürtçülük' iddiasıyla bir dava açıldı. Bu dava süreci, TİP'in 1970 yılındaki 4. Büyük Kongresi'nde 'Kürt halkının varlığını ve demokratik haklarını' tanıyan tarihi kararının ardından hız kazandı. Devletin resmi ideolojisiyle ters düşen bu siyasi tutum, partinin anayasal düzene aykırı hareket ettiği gerekçesiyle kapatılmasına giden sürecin en önemli hukuki dayanaklarından birini oluşturdu.

Bu hukuki süreçler, 12 Mart 1971 muhtırasına giden yolda Türkiye'deki sol siyasetin üzerindeki yargı kıskacını simgelemektedir. TİP'in hem anti-emperyalist duruşu hem de Kürt meselesine dair getirdiği erken dönem eleştiriler, partinin sistematik bir yargısal takibata uğramasına neden olmuş ve nihayetinde 1971 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasıyla sonuçlanmıştır.