I. İzmir İktisat Kongresi ve Kadın İşçilerin Sosyal Hakları

17 Şubat 1923 tarihinde toplanan I. İzmir İktisat Kongresi, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlık yol haritasını belirlerken aynı zamanda toplumsal yapının ve çalışma hayatının modernleşmesi adına kritik kararlara imza atmıştır. Kongreye 7 işçi ve 1 çiftçi kadının delege olarak katılması, ilk günkü oturumu ise yaklaşık 500 kadının takip etmesi, dönemin şartları içerisinde kadınların iktisadi hayata katılım arzusunu ve önemini açıkça ortaya koymuştur.

Kongre süresince alınan kararlar, kadınların çalışma koşullarında devrim niteliğinde iyileştirmeler öngörmüştür. Kadın işçilere doğum öncesi ve sonrasında toplam 8 haftalık ücretli izin verilmesi, kadınların ağır ve tehlikeli işler sınıfına giren madenlerde çalıştırılmalarının yasaklanması ve işyerlerinde emzikhanelerin açılması gibi maddeler kabul edilmiştir. Bu kararlar, o dönem için ileri düzeyde bir sosyal devlet anlayışının ve cinsiyet odaklı iş hukuku düzenlemelerinin temelini oluşturmuştur.

Kongrenin kapanış konuşmasının delege Rukiye Hanım tarafından yapılması, Türk kadınının kamusal alandaki temsili açısından sembolik bir değer taşımaktadır. Alınan bu kararlar, ilerleyen yıllarda yürürlüğe girecek olan İş Kanunu ve Medeni Kanun gibi temel yasaların ruhuna öncülük etmiş, Cumhuriyet’in kadınlara sunduğu ekonomik ve sosyal güvencelerin ilk resmî belgelerinden biri olarak tarihe geçmiştir.