TBMM Tahkikat Komisyonu'nun Kurulması ve İsmet İnönü'nün Tarihi Uyarısı

1960 yılının Nisan ayında, Demokrat Parti (DP) iktidarı ile muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) arasındaki siyasi gerilim doruk noktasına ulaştı. DP meclis grubu, muhalefetin ve basının faaliyetlerini incelemek üzere olağanüstü yetkilerle donatılmış 15 kişilik bir 'Tahkikat Komisyonu' kurulmasını kararlaştırdı. Bu komisyon, mahkeme yetkilerine sahip olması ve yayın yasakları getirebilmesi nedeniyle Türk demokrasi tarihinin en tartışmalı mekanizmalarından biri haline geldi.

Tasarı mecliste görüşülürken CHP lideri İsmet İnönü, Türk siyasi tarihine damga vuran o meşhur konuşmasını yaptı. İnönü, demokratik rejimden sapmanın ve baskı rejimine yönelmenin ağır sonuçları olacağını vurgulayarak, 'Bu yolda devam ederseniz ben de sizi kurtaramam' dedi. Bu sözler, yaklaşan siyasi krizin ve toplumsal huzursuzluğun açık bir uyarısı niteliğindeydi.

Tahkikat Komisyonu'nun kurulması, üniversite öğrencilerinin protestolarına ve geniş çaplı toplumsal olaylara zemin hazırladı. Hukukun askıya alındığı eleştirilerine yol açan bu süreç, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesine giden yoldaki en kritik siyasi dönüm noktası olarak kabul edilir. Komisyonun yetkileri, kuvvetler ayrılığı ilkesini zedelediği gerekçesiyle o dönemden bu yana anayasa hukukçuları tarafından yoğun şekilde eleştirilmiştir.