ABD Senatosu'nun Lozan Antlaşması'nı Reddetmesi

Türkiye ile İtilaf Devletleri arasında 1923 yılında imzalanan genel Lozan Antlaşması'nın aksine, Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 6 Ağustos 1923'te ayrı bir ikili dostluk ve ticaret antlaşması imzalanmıştır. Bu metin, iki ülke arasındaki diplomatik temsilciliklerin açılmasını ve kapitülasyonlar sonrası yeni ekonomik düzenin tanınmasını hedefliyordu. Ancak antlaşmanın yürürlüğe girmesi için gereken ABD Senatosu onayı, Amerikan iç siyasetindeki sert tartışmalar nedeniyle gecikti.

18 Ocak 1927 tarihinde yapılan oylamada ABD Senatosu, antlaşmayı onaylamak için gerekli olan üçte iki çoğunluğu sağlayamadı ve metni resmen reddetti. Reddin arkasında yatan temel sebepler; Ermeni lobisinin yoğun muhalefeti, kapitülasyonların kaldırılmasına duyulan tepki ve Wilson ilkeleriyle vadedilen sınırların dışında kalan bir Türkiye ile ilişki kurulmasına karşı çıkan siyasi grupların baskılarıydı. Özellikle 'Wilson Ermenistanı' projesinin rafa kaldırılması, Senato'daki muhalif kanadın en güçlü argümanı oldu.

Senato'nun bu kararı, Türk-Amerikan ilişkilerinin hukuki bir zemine oturmasını bir süre daha sekteye uğratmış olsa da iki devlet arasındaki ilişkiler 'modus vivendi' (geçici uzlaşı) yöntemiyle sürdürülmüştür. Karardan kısa bir süre sonra, 1927 yılının Şubat ayında yapılan nota değişimi ile diplomatik ilişkiler yeniden tesis edilmiş ve karşılıklı elçiler atanmıştır. Bu olay, Amerikan dış politikasının iç siyasi dinamikler ve lobi faaliyetleri tarafından nasıl şekillendirilebildiğini gösteren önemli bir tarihsel dönüm noktasıdır.