1991 Sovyet Darbe Girişimi ve Mihail Gorbaçov'un Görevden Uzaklaştırılma Teşebbüsü

19 Ağustos 1991 sabahı, Sovyetler Birliği'nde 'Ağustos Darbesi' olarak tarihe geçecek olan olaylar silsilesi başladı. KGB Başkanı, Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı'nın da aralarında bulunduğu üst düzey muhafazakar yetkililer, Gorbaçov'un 'Glasnost' ve 'Perestroyka' reformlarının birliği parçaladığı gerekçesiyle yönetime el koydu. Kırım'da tatilde olan Gorbaçov ev hapsine alınırken, darbeciler Devlet Olağanüstü Hal Komitesi'ni (GKÇP) kurduklarını duyurdular.

Resmi bildiride, Mihail Gorbaçov'un sağlık sorunları nedeniyle görevlerini yerine getiremediği ve yetkilerinin yardımcısı Gennadi Yanayev'e devredildiği açıklandı. Ancak bu girişim, halkın büyük direnişi ve Boris Yeltsin'in darbe karşıtı duruşuyla karşılaştı. Moskova sokaklarına çıkan binlerce kişi ve tankların üzerine çıkan Yeltsin, darbenin meşruiyetini tanımadığını ilan ederek halkı genel greve çağırdı.

Sadece üç gün süren bu başarısız darbe girişimi, Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecini geri dönülemez bir şekilde hızlandırdı. Komünist Parti'nin otoritesi tamamen sarsılırken, darbenin bastırılmasından kısa bir süre sonra cumhuriyetler birer birer bağımsızlıklarını ilan etmeye başladı. Bu olay, Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve 20. yüzyıl siyasi haritasının yeniden çizilmesi noktasında en kritik dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir.