Fener Rum Patrikhanesi ve Azınlık Kurumlarının Denetlenmesi Kararı

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde ve sonrasında azınlık kurumlarının hukuki statüsü, devlet egemenliğinin korunması açısından en kritik meselelerden biri olarak görülmüştür. Lozan Antlaşması ile siyasi yetkilerinden arındırılan ve yalnızca dini bir kurum olarak varlığını sürdürmesi öngörülen Fener Rum Patrikhanesi'nin, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tam bağlılığı esas alınmıştır. Bu doğrultuda alınan denetim kararı, devletin bu kurumlar üzerindeki otoritesini pekiştirme hamlesi olarak tarihe geçmiştir.

Alınan bu kararla birlikte, azınlıklara ait vakıflar, okullar ve dini merkezler mali ve idari açıdan devletin ilgili birimleri tarafından mercek altına alınmıştır. Bu denetim mekanizması, söz konusu kurumların faaliyetlerinin anayasaya ve laiklik ilkesine uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır. Özellikle dış siyasi müdahalelerin önlenmesi ve azınlık kurumlarının şeffaf, denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması hedeflenmiştir.

Söz konusu denetim süreci, Osmanlı Devleti dönemindeki otonom yapıdan modern ulus devletin merkeziyetçi ve hukuk temelli yapısına geçişin bir yansımasıdır. Bu uygulama ile azınlık kurumları, Türk hukuk sisteminin ayrılmaz bir parçası olarak tanımlanmış ve devletin egemenlik hakları çerçevesinde yeni bir idari döneme girilmiştir.