1990 Mina Tünel Faciası ve Hac İbadetindeki Büyük İzdiham

2 Temmuz 1990 tarihinde, Suudi Arabistan'ın Mekke kenti yakınlarındaki Mina'da bulunan El-Muaissem tünelinde modern hac tarihinin en büyük trajedilerinden biri yaşandı. Kurban Bayramı'nın üçüncü gününde, 'şeytan taşlama' ibadetini yerine getirmek için hareket eden binlerce hacı adayı, 550 metre uzunluğundaki tünelde karşılaştı. Havalandırma sistemindeki teknik bir arıza ve kapasitenin çok üzerindeki insan yoğunluğu, tünel içindeki oksijenin tükenmesine ve büyük bir paniğe yol açtı.

Meydana gelen izdiham ve havasızlık sonucunda, aralarında 609 Türk vatandaşının da bulunduğu toplam 1426 kişi hayatını kaybetti. Olayın ardından Suudi yetkililer facianın 'Allah'ın takdiri' olduğunu ifade etse de, uluslararası kamuoyunda organizasyonel hatalar ve altyapı yetersizlikleri sert bir şekilde eleştirildi. Özellikle tünel girişlerindeki insan trafiğinin yönetilememesi, facianın ana nedeni olarak gösterildi.

Bu acı olay, kutsal topraklardaki güvenlik protokollerinin ve fiziki şartların kökten değiştirilmesi için bir dönüm noktası oldu. Facia sonrasında tüneller genişletildi, soğutma ve havalandırma sistemleri modernize edildi ve hacı adaylarının gidiş-dönüş güzergahları birbirinden tamamen ayrıldı. Ancak 1990 yılında yaşanan bu dram, Türk toplumunun hafızasında ve İslam dünyasında telafisi mümkün olmayan bir yara olarak kalmaya devam etmektedir.