Türk Ceza Kanunu’nun 438. Maddesinin Yürürlükten Kaldırılması

Türkiye’de kadın hakları mücadelesinin en önemli dönüm noktalarından biri olan 438. madde süreci, 1980'li yılların sonunda ivme kazanmıştır. Eski Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 438. maddesi, seks işçilerine yönelik tecavüz vakalarında faillerin cezasında üçte bir oranında indirim yapılmasını öngörüyordu. Bu düzenleme, mağdurun yaşam tarzını suçun hafifletici sebebi olarak kabul eden ve hukuk devletinin eşitlik ilkesiyle çelişen ayrımcı bir yaklaşımın yansımasıydı.

Feminist hareketin öncülüğünde 1980’lerin sonunda başlatılan kampanyalar, toplumsal bir farkındalık yaratarak yasanın adaletsizliğini gündeme taşıdı. 1989 yılında Anayasa Mahkemesi’nin maddeyi anayasaya aykırı bulmayarak iptal talebini reddetmesi, kadın örgütlerinin tepkisini daha da büyüterek mücadelenin kitleselleşmesine neden oldu. Kadınlar, sokak eylemleri ve imza kampanyalarıyla bu yasanın kadın bedenine yönelik şiddeti meşrulaştırdığını savundu.

Kamuoyunda oluşan yoğun baskı ve kadınların kararlı duruşu sonucunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi 1990 yılında ilgili maddeyi tamamen yürürlükten kaldırdı. Bu karar, Türkiye'de ceza hukukunun demokratikleşmesi ve kadınların bedensel dokunulmazlığının hiçbir ayrım gözetilmeksizin yasal güvence altına alınması yolunda atılmış tarihi bir adım olarak kayıtlara geçti.