Ahali Cumhuriyet Fırkası'nın Kuruluşu

1930 yılı, Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi tarihinde çok partili hayata geçiş çabalarının ve toplumsal muhalefetin kristalleştiği bir dönemdir. Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasıyla ivme kazanan demokratikleşme sürecinde, yerel dinamiklerin etkisiyle Adana'da yeni bir siyasi oluşum ortaya çıkmıştır. Avukat Abdülkadir Kemali (Öğütçü) Bey ve arkadaşları tarafından 29 Eylül 1930 tarihinde kurulan Ahali Cumhuriyet Fırkası, dönemin tek parti yönetimine karşı bölgesel bir alternatif olarak doğmuştur.

Parti programı, özellikle Çukurova bölgesindeki çiftçilerin, işçilerin ve küçük esnafın ekonomik sıkıntılarını dile getiren halkçı ve liberal bir çizgiye sahipti. Ahali Cumhuriyet Fırkası, devletçilik ilkesine karşı daha hürriyetçi bir iktisadi modeli savunurken, toplumsal adaletin sağlanması gerektiğini vurgulamıştır. Kısa sürede bölge halkı üzerinde etkili olan fırka, Türkiye'nin siyasi yelpazesindeki çeşitliliği yansıtan önemli bir girişim olarak kayıtlara geçmiştir.

Ancak partinin siyasi ömrü oldukça kısa sürmüştür. Dönemin hassas siyasi atmosferi ve Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın feshine giden süreçteki gerginlikler, Ahali Cumhuriyet Fırkası'nı da etkilemiştir. Kurucusu Abdülkadir Kemali Bey'in üzerindeki baskıların artması ve partinin faaliyetlerinin sakıncalı görülmesi üzerine, fırka kuruluşundan yaklaşık üç ay sonra, Aralık 1930'da Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılmıştır. Bu olay, Türkiye’nin demokrasi tarihindeki sancılı geçiş sürecinin önemli bir yapı taşıdır.