Türkiye'de Fransız Misyoner Okullarının Millileştirilmesi

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında, eğitim sistemini laik ve ulusal bir yapıya kavuşturmak amacıyla 3 Mart 1924 tarihinde Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi. Bu kanunla birlikte Türkiye sınırları içerisindeki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlandı. Bu süreçte, Osmanlı döneminden kalan ve kapitülasyonların sağladığı ayrıcalıklarla geniş bir serbestlik içinde faaliyet gösteren Fransız misyoner okulları, yeni devletin egemenlik hakları çerçevesinde sıkı bir denetime tabi tutuldu.

Fransız hükümeti ve Vatikan, bu okulların statüsünün korunması için diplomatik baskı yapsa da Ankara hükümeti bu durumu kesin bir dille reddederek konuyu bir iç mesele olarak kabul etti. Türk tarih, coğrafya ve Türkçe derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulması, sınıflardaki dini sembollerin kaldırılması ve okul binalarının devlet müfettişlerince denetlenmesi gibi kurallara uymayan pek çok okul kapatıldı veya devlet yönetimine devredilerek millileştirildi.

1926 yılına gelindiğinde, yaşanan diplomatik kriz Türkiye'nin kararlı tutumuyla sonuçlandı ve yabancı okulların Türk kanunlarına uyması zorunluluğu kesinleşti. Bu gelişme, Türkiye'de eğitimde ikiliğin sona ermesini sağladığı gibi, genç Cumhuriyet'in tam bağımsızlık ve kültürel egemenlik yolunda attığı en kritik adımlardan biri olarak tarihe geçti.