Amasya Görüşmeleri ve Protokolü

Sivas Kongresi'nin ardından Anadolu'daki direnişin güçlenmesi ve Damat Ferit Paşa hükümetinin istifasıyla sonuçlanan süreçte, yeni kurulan Ali Rıza Paşa kabinesi Anadolu ile uzlaşma yoluna gitmiştir. Bu kapsamda 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında Amasya'da gerçekleştirilen görüşmelere, Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal Paşa, İstanbul Hükümeti adına ise Bahriye Nazırı Salih Paşa katılmıştır.

Müzakereler sonucunda imzalanan protokollerle, İstanbul Hükümeti; Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni ve dolayısıyla Temsil Heyeti'ni siyasi bir muhatap olarak resmen tanımıştır. Görüşmelerde ayrıca vatanın bütünlüğünün korunması, seçimlerin yapılması ve Mebusan Meclisi'nin güvenli bir yerde toplanması gibi kritik kararlar üzerinde durulmuştur.

Amasya Protokolü, Millî Mücadele'nin diplomatik alandaki ilk büyük başarısı olarak kabul edilir. Bu tarihi adım, İstanbul Hükümeti'nin Anadolu'daki halk hareketinin gücünü kabul ettiğinin somut bir göstergesi olmuş ve son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin açılmasına giden süreci başlatarak Misak-ı Millî kararlarının alınmasına zemin hazırlamıştır.