Banker Kastelli Skandalı ve 1982 Bankerler Krizi

1980'lerin başında Türkiye ekonomisi, 24 Ocak kararlarıyla birlikte serbest piyasaya geçişin sancılarını yaşıyordu. Bu dönemde yüksek faiz vaadiyle halktan para toplayan ve 'Banker' olarak adlandırılan kuruluşlar, denetimsiz bir büyüme sergiledi. Sistemin en güçlü ismi olan Cevher Özden, yani Banker Kastelli, piyasaların tıkanması ve ödemelerin aksaması üzerine Haziran 1982'de yurtdışına kaçtı.

Kastelli'nin kaçışının hemen ardından devlet otoritesi duruma müdahale ederek ünlü bankerin kasasına el koydu. Finansal sistemdeki paniğin büyümesini engellemek ve sermaye kaçışının önüne geçmek amacıyla, aralarında üst düzey banka yöneticilerinin de bulunduğu 70 kişiye acil yurtdışına çıkış yasağı getirildi. Bu hamle, on binlerce vatandaşın birikimlerini kaybettiği ve 'bankerzede' kavramının literatüre girdiği büyük bir mali çöküşün resmi başlangıcı oldu.

Bu kriz, sadece ekonomik değil siyasi sonuçlar da doğurdu. Dönemin ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Turgut Özal ve Maliye Bakanı Kaya Erdem, krizin sorumluluğunu üstlenerek görevlerinden istifa etmek zorunda kaldılar. Kastelli vakası, Türkiye finans tarihinde denetimsiz piyasaların ve kontrolsüz yüksek faiz yarışının yol açtığı en büyük toplumsal travmalardan biri olarak kabul edilir.