Karadeniz Ekonomik İşbirliği Anlaşması ve Özal-Demirel Protokol Krizi

25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da düzenlenen Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) zirvesi, bölge ülkeleri arasındaki ekonomik bağları güçlendirmeyi hedefleyen tarihi bir adım olarak planlanmıştı. Ancak zirve, Türkiye'nin iç siyasetindeki yetki tartışmalarının gölgesinde kaldı. Soğuk Savaş sonrası dönemde bölgesel bir güç olma vizyonuyla hareket eden Türkiye, bu organizasyona ev sahipliği yaparak diplomatik bir başarı elde etmeyi amaçlıyordu.

Toplantı sırasında, nihai anlaşma metnini Türkiye adına kimin imzalayacağı konusu büyük bir gerilime yol açtı. Cumhurbaşkanı Turgut Özal, devletin başı sıfatıyla imza yetkisinin kendisinde olduğunu savunurken; Başbakan Süleyman Demirel, icra yetkisinin hükümette olduğunu vurgulayarak imzayı kendisinin atması gerektiğini belirtti. Bu durum, o dönem Türk siyasetine damga vuran 'çift başlılık' tartışmalarının en somut örneklerinden biri haline geldi.

Yaşanan yetki krizi ve protokol anlaşmazlığı üzerine Cumhurbaşkanı Turgut Özal, tepki göstererek toplantıyı terk etti. Bu olay, Türk dış politikasının önemli bir dönüm noktasında devletin zirvesindeki kişisel ve anayasal rekabetin ne derece derinleştiğini göstermesi açısından büyük bir tarihsel önem taşımaktadır. Gerginliğe rağmen KEİ, bölge ülkelerinin katılımıyla kurumsallaşma sürecine devam etmiştir.