24 Ocak Kararları ve Türkiye'nin Ekonomik Dönüşümü

1970'li yılların sonunda Türkiye, döviz darboğazı, yüksek enflasyon ve temel malların yokluğu ile karakterize edilen derin bir ekonomik krizle karşı karşıyaydı. Süleyman Demirel liderliğindeki azınlık hükümeti, bu krizi aşmak ve ekonomiyi yapısal olarak dönüştürmek amacıyla Turgut Özal’ın mimarlığını yaptığı radikal bir istikrar paketini yürürlüğe koydu. 24 Ocak 1980 tarihinde kamuoyuna duyurulan bu kararlar, Türkiye ekonomi tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Kararların en somut ve ilk adımı, Türk lirasının dolar karşısında %48,9 oranında devalüe edilerek kurun 35 liradan 70 liraya çıkarılması oldu. Bu hamle ile ithal ikameci büyüme modeli terk edilerek ihracata dayalı, dışa açık bir ekonomik model benimsendi. Devletin ekonomideki müdahalesi azaltılırken; fiyat kontrolleri kaldırıldı, Kamu İktisadi Teşebbüsleri’nin (KİT) ürünlerine zam yapıldı ve yabancı sermaye girişini teşvik eden düzenlemeler hayata geçirildi.

Bu yapısal dönüşüm süreci, Türkiye'nin küresel piyasalarla entegrasyonunu hızlandırırken aynı zamanda serbest piyasa mekanizmasının yerleşmesini sağladı. Ancak kararların sosyal maliyetleri ve reel ücretlerdeki düşüş, dönemin siyasi gerginlikleriyle birleşerek toplumsal yapıda derin etkiler bıraktı. 24 Ocak Kararları, günümüz Türkiye ekonomisinin temel taşlarını döşeyen en kritik reform paketi olma özelliğini korumaktadır.