1 Ağustos Genelgesi'nin Cezaevlerinde Uygulanmaya Başlanması

1987 yılında Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan ve kamuoyunda '1 Ağustos Genelgesi' olarak bilinen düzenleme, Türkiye'deki cezaevlerinde siyasal hükümlülerin yaşam koşullarını ve temel haklarını radikal bir şekilde değiştirdi. Dönemin Adalet Bakanı Mahmut Oltan Sungurlu imzasıyla yürürlüğe giren bu genelge, özellikle cezaevlerindeki disiplini artırma gerekçesiyle mahkumların dış dünya ile bağını kısıtlamayı hedefliyordu.

Genelge kapsamında siyasal hükümlülerin açık görüş hakları sınırlandırıldı, süreli ve süresiz yayınlara erişimleri zorlaştırıldı ve mektup gönderimlerine yeni denetimler getirildi. Ayrıca, mahkumların sosyal faaliyetleri ve bir arada bulunma imkanları kısıtlanarak, cezaevi yönetimlerine geniş yetkiler tanındı. Bu durum, savunma hakkından insani yaşam koşullarına kadar pek çok alanda hak ihlali tartışmalarını beraberinde getirdi.

Uygulamanın başlamasıyla birlikte başta Metris ve Sağmalcılar cezaevleri olmak üzere Türkiye genelindeki pek çok hapishanede geniş çaplı protestolar ve açlık grevleri başladı. 1 Ağustos Genelgesi, Türkiye'nin insan hakları karnesinde ve cezaevi tarihinde, devlet ile siyasal mahkumlar arasındaki gerilimi tırmandıran en kritik dönemeçlerden biri olarak kabul edilmektedir.