Lev Troçki'nin Türkiye Sürgününün Sona Ermesi ve Fransa'ya Geçişi

1929 yılında Josef Stalin tarafından Sovyetler Birliği'nden sürgün edilen Kızıl Ordu'nun kurucusu Lev Troçki, dönemin Türk hükümetinin onayıyla İstanbul'a yerleşmişti. Büyükada ve Heybeliada'da geçen dört yıllık sürgün hayatı boyunca Troçki, en önemli eserlerinden biri olan 'Rus Devrimi'nin Tarihi'ni kaleme aldı ve uluslararası Marksist hareket üzerindeki etkisini sürdürmeye çalıştı.

17 Temmuz 1933 tarihinde, Fransa hükümetinin kendisine kısıtlı bir oturma izni vermesi üzerine Troçki, Heybeliada'dan ayrılarak Marsilya'ya doğru yola çıktı. Türkiye'deki günleri, hayatının en güvenli ve entelektüel açıdan en verimli sürgün dönemlerinden biri olarak kabul edilir. Fransa'ya geçişi, Troçki'nin 'vizesiz gezegen' olarak adlandırdığı, bir ülkeden diğerine sığınma aradığı trajik yolculuğunun yeni bir evresini başlattı.

Bu ayrılış, Troçki'nin Türkiye ile olan fiziksel bağlarını koparsa da İstanbul yılları dünya siyasi tarihinin en dikkat çekici sığınma hikayelerinden biri olarak kayıtlara geçti. Fransa'da da uzun süre kalamayacak olan Troçki, buradan Norveç'e ve nihayetinde suikasta uğrayacağı Meksika'ya kadar uzanan zorlu bir göç rotasını takip etmek zorunda kalacaktı.