İstanbul'da Evlerdeki Kafeslerin Kaldırılması Kararı

Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönemindeki modernleşme hamleleri, sadece siyasi ve hukuki alanla sınırlı kalmamış, aynı zamanda gündelik yaşamı ve kentsel estetiği de hedef almıştır. Bu kapsamda 1926 yılında İstanbul Şehremaneti (Belediyesi), evlerin sokaklara bakan pencerelerindeki ahşap kafeslerin kaldırılması yönünde radikal bir karar almıştır. Osmanlı döneminde mahremiyeti korumak amacıyla kullanılan bu kafesler, yeni dönemde 'eski hayatın' ve 'kapalılığın' bir sembolü olarak görülmüştür.

Belediye Başkanı Muhittin Üstündağ döneminde hayata geçirilen bu uygulama, evlerin daha fazla ışık ve hava almasını sağlamak gibi hijyenik gerekçelerin yanı sıra, toplumsal hayatın şeffaflaşması amacını da taşımaktaydı. Kafeslerin kaldırılmasıyla birlikte kadınların sosyal hayattan izole edildiği geleneksel ev yapısı dönüşüme uğramış, sokak ve ev arasındaki görsel engel ortadan kalkmıştır. Bu durum, Cumhuriyet ideolojisinin kadını kamusal alana dahil etme ve toplumu Batılı standartlarda modernize etme çabasının bir parçasıdır.

Kararın uygulanması aşamasında başlangıçta bazı dirençlerle karşılaşılsa da, belediye ekiplerinin denetimleri ve verilen süreler sonunda İstanbul'un mimari çehresi hızla değişmiştir. Kafeslerin yerini daha açık pencereler ve modern perdeler almış; bu değişim İstanbul'un tarihsel dokusunda 'eski' ile 'yeni' arasındaki kırılmanın en somut göstergelerinden biri olarak tarihe geçmiştir.