Varlık Vergisi Mükelleflerinin Aşkale Çalışma Kampına Sevki

11 Kasım 1942 tarihinde yürürlüğe giren Varlık Vergisi Kanunu, İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı ekonomik darboğazı aşmak ve savaş zenginlerini vergilendirmek amacıyla çıkarılmıştır. Ancak uygulama sürecinde özellikle gayrimüslim vatandaşlara yönelik fahiş vergi oranları belirlenmiş, bu durum büyük bir toplumsal ve ekonomik mağduriyet yaratmıştır. Vergisini belirlenen otuz günlük süre içinde ödeyemeyenlerin borçlarını bedensel çalışma yoluyla ödemeleri kararlaştırılmıştır.

Bu kapsamda İstanbul'dan hareket eden 160 kişilik ilk kafile, Erzurum'un Aşkale ilçesine sevk edilmiştir. Aşkale, ağır kış şartları ve zorlu çalışma koşullarıyla bu dönemin en sembolik ve tartışmalı mekanı haline gelmiştir. Mükellefler burada kar temizleme ve taş kırma gibi ağır işlerde çalıştırılmış; yaşlı ve hasta olan pek çok kişi elverişsiz koşullar ile yetersiz imkanlar nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Varlık Vergisi uygulaması, Türkiye'nin ekonomi tarihinde sermayenin el değiştirmesine yönelik en radikal adımlardan biri olarak kabul edilir. Uluslararası kamuoyundan gelen yoğun baskılar ve savaşın gidişatının değişmesi üzerine 1944 yılında çıkarılan yeni bir kanunla tahsil edilemeyen borçlar silinmiş, Aşkale'deki kamplar kapatılarak mükellefler serbest bırakılmıştır.