Cevdet Sunay'ın Cumhurbaşkanı Seçilmesi ve Nazım Hikmet'in Kitabına Toplatma Kararı

28 Mart 1966 tarihinde Türkiye siyasi tarihinde iki önemli gelişme eş zamanlı olarak yaşandı. Rahatsızlığı nedeniyle görev süresi dolmadan makamından ayrılmak durumunda kalan Cemal Gürsel'in yerine, eski Genelkurmay Başkanı ve Kontenjan Senatörü Cevdet Sunay, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin beşinci cumhurbaşkanı olarak seçildi. Sunay'ın göreve gelişi, 1960 sonrası Türkiye'sinde ordunun siyasi denge unsuru olma rolünün pekiştiği bir dönemi işaret ediyordu.

Siyasi arenadaki bu üst düzey değişimin yaşandığı gün, kültürel ve edebi alanda ise dönemin sert siyasi iklimini yansıtan bir sansür kararı çıktı. Türk edebiyatının dünyaca ünlü ismi Nazım Hikmet'in, cezaevi yıllarındaki gözlemlerini ve duygularını aktaran 'Dört Hapishaneden' adlı kitabı mahkeme kararıyla toplatıldı. Bu karar, 1961 Anayasası'nın getirdiği görece özgürlükçü ortama rağmen, sol literatür üzerindeki devlet baskısının ve ideolojik denetimin devam ettiğini somut bir şekilde gösterdi.

Bu iki olay, 1960'lı yılların Türkiye'sindeki paradoksal yapıyı özetlemektedir. Bir yanda devletin en üst kademesinde anayasal bir devir teslim süreci işletilirken, diğer yanda düşünce ve ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar devletin güvenlik politikalarının bir parçası olarak varlığını sürdürmüştür. Cevdet Sunay'ın yedi yıl sürecek cumhurbaşkanlığı dönemi, Türkiye'nin toplumsal ve siyasal kutuplaşmaların derinleştiği en sancılı yıllarına tanıklık edecektir.