Anayasa Mahkemesi'nin Kadının Çalışması İçin Koca İznini İptal Etmesi

Anayasa Mahkemesi, 29 Kasım 1990 tarihinde aldığı tarihi bir kararla, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 159. maddesini iptal etti. Söz konusu madde, kadının bir iş veya sanatla uğraşmasını kocasının iznine tabi kılıyor, kocanın rızası olmadığı durumlarda kadının ancak mahkeme kararıyla çalışabilmesine imkan tanıyordu. Yüksek mahkeme, bu hükmün anayasanın eşitlik ilkesine ve temel insan haklarına aykırı olduğuna hükmederek, kadınların çalışma hayatındaki vesayet dönemini resmen sona erdirdi.

Bu karar, Türkiye'de özellikle 1980'li yıllarda güçlenen kadın hareketinin ve hukukçuların yürüttüğü eşitlik mücadelesinin en somut kazanımlarından biri oldu. Karar metninde, kadının bir birey olarak kendi kaderini tayin etme hakkı vurgulanırken, aile içindeki geleneksel rollerin anayasal hakların önüne geçemeyeceği tescillendi. Bu hukuki hamle, kadının ekonomik bağımsızlığını kazanması ve toplumsal statüsünün güçlenmesi açısından bir dönüm noktası teşkil etti.

İptal kararı, 2001 yılında kabul edilen yeni Türk Medeni Kanunu'na giden yolda en önemli yapı taşlarından biri kabul edilir. Kadın-erkek eşitliğinin aile hukukunda tam anlamıyla tesis edilmesi sürecini hızlandıran bu gelişme, Türkiye'nin modern hukuk normlarına uyum sağlama kararlılığını göstermiştir. Günümüzde bu karar, toplumsal cinsiyet eşitliği savunuculuğu ve demokratik hukuk devleti ilkeleri açısından tarihsel bir referans noktasıdır.