Türkiye'deki Amerikan Üslerinin Mülkiyetinin Türkiye'ye Devri

1970'li yılların ortasında Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkiler, Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD Kongresi'nin uyguladığı silah ambargosu nedeniyle tarihinin en gergin dönemlerinden birini yaşadı. Türkiye, bu ambargoya sert bir diplomatik misilleme yaparak 25 Temmuz 1975 tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla 'Savunma İşbirliği Anlaşması'nı askıya aldı. Bu karar doğrultusunda, Türkiye sınırları içerisindeki tüm Amerikan üs ve tesislerinin mülkiyeti ile genel kontrolü Türk Silahlı Kuvvetleri'ne devredildi.

Bu süreçte İncirlik Üssü dahil olmak üzere stratejik öneme sahip birçok noktadaki Amerikan faaliyetleri durduruldu veya Türk denetimine tabi tutuldu. Tesislerin statüsü 'Türk tesisi' olarak yeniden tanımlanarak buralarda Türk bayrağı dalgalandırılmaya başlandı. Bu hamle, Türkiye'nin dış politikada bağımsızlık ve ulusal egemenlik haklarını koruma konusundaki kararlılığını uluslararası kamuoyuna gösteren en kritik askeri ve diplomatik adımlardan biri olarak kabul edilir.

1978 yılında ambargonun kaldırılmasının ardından imzalanan yeni Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması (SEİA) ile tesislerin kullanım şartları yeniden düzenlendi. Ancak mülkiyetin Türkiye'de kalması ilkesi, Türkiye'nin savunma politikasının temel bir unsuru olarak kalıcı hale getirildi. Bu gelişme, Türk-Amerikan ilişkilerinde mütekabiliyet esasının güçlenmesini sağlarken, Türkiye'nin bölgedeki jeopolitik konumunu da tahkim etti.