Sovyetler Birliği'nin Türkiye'ye Yönelik Toprak Taleplerinden Vazgeçmesi (1953)

İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından Sovyetler Birliği, 1945 yılında Türkiye'den Kars ve Ardahan illerinin iadesini ve Türk Boğazları'nda askeri üs kurma hakkı talep etmişti. Bu baskıcı politika, Türkiye'nin Batı Bloğu'na yaklaşmasına, Truman Doktrini'nden faydalanmasına ve nihayetinde 1952 yılında NATO'ya üye olmasına zemin hazırlayan en temel dış politika gerekçesi olmuştu.

Stalin'in 1953 yılındaki ölümünün ardından Sovyet dış politikasında bir revizyon ve yumuşama dönemi başladı. 30 Mayıs 1953 tarihinde Sovyet hükümeti, Türkiye'ye resmi bir nota göndererek geçmişteki toprak taleplerinden ve Boğazlar üzerindeki ayrıcalık isteklerinden tamamen vazgeçtiğini duyurdu. Notada, Sovyetler Birliği'nin Türkiye ile iyi komşuluk ilişkileri kurmayı ve bölgesel barışı güçlendirmeyi amaçladığı vurgulandı.

Bu diplomatik girişim, Soğuk Savaş döneminde Türk-Sovyet ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Sovyetlerin bu geri adımı, Türkiye üzerindeki doğrudan tehdit algısını bir nebze azaltsa da, Türkiye Batı ittifakı içerisindeki stratejik konumunu korumaya devam etmiş ve bu nota tarihe Stalin sonrası dönemin ilk büyük diplomatik manevralarından biri olarak geçmiştir.