İlk Türk Matbaasının Kuruluşu ve Vankulu Lügatı'nın Basılması

Osmanlı İmparatorluğu'nda matbaanın yerleşmesi, 18. yüzyılın başlarında Macar asıllı İbrahim Müteferrika ve Sait Efendi'nin kararlı girişimleriyle mümkün olmuştur. Katip Çelebi'nin daha önceki dönemlerde matbaanın gerekliliğine dair ortaya koyduğu vizyoner görüşler ve bilimsel çalışmalar, bu büyük teknolojik gelişmenin entelektüel zeminini hazırlayan en önemli unsurlar arasındadır.

1727 yılında Şeyhülislam'dan alınan fetva ve padişah fermanıyla kurulan matbaada, 1729 yılında ilk eser olarak 'Vankulu Lügatı' basılmıştır. Cevheri'nin ünlü Arapça sözlüğünün Türkçe tercümesi olan bu iki ciltlik eser, matbaanın teknik başarısını kanıtlarken aynı zamanda imparatorluğun bilgiye erişim konusundaki yeni rotasını da simgelemiştir.

Matbaanın Türkiye'ye girişi, el yazması geleneğinden basılı kitap kültürüne geçişte devrim niteliğinde bir adım teşkil etmiştir. Bu gelişme, bilginin demokratikleşmesine, eserlerin daha geniş kitlelere ulaşmasına ve Osmanlı eğitim ile kültür hayatının modernleşme sürecine girmesine öncülük etmiştir.