İskilipli Atıf Hoca'nın İdam Edilmesi

İskilipli Atıf Hoca, 1924 yılında kaleme aldığı 'Frenk Mukallitliği ve Şapka' adlı risalesinde, Batılılaşma hareketlerini ve kılık kıyafet değişimini dini gerekçelerle eleştirmiştir. 1925 yılında Şapka Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından, kanundan önce yayımladığı bu eseri nedeniyle halkı isyana teşvik etmekle suçlanmış ve çeşitli şehirlerdeki İstiklal Mahkemelerinde yargılanmıştır.

Ankara İstiklal Mahkemesi'nde görülen davada Atıf Hoca, kitabının kanun çıkmadan önce yayımlandığını ve düşüncelerinin dini bir mahiyet taşıdığını savunmuştur. Ancak mahkeme heyeti, risalenin halkı devrimlere karşı kışkırttığına hükmetmiş ve vatana hıyanet suçlamasıyla idam kararı vermiştir. Karar, Cumhuriyet tarihinin en çok tartışılan hukuki süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçmiştir.

4 Şubat 1926 tarihinde Ankara'da infaz edilen bu olay, yeni kurulan Cumhuriyet rejiminin inkılapları yerleştirme konusundaki kararlılığının ve o dönemdeki siyasi atmosferin bir göstergesi olarak kabul edilir. Günümüzde de tarihçiler, davanın hukuki niteliği ve dönemin şartları üzerine farklı perspektiflerden akademik çalışmalar yürütmeye devam etmektedir.