Musul Sorunu'nun Çözümü ve 1926 Ankara Antlaşması

Lozan Barış Konferansı sırasında çözüme kavuşturulamayan ve Milletler Cemiyeti'ne havale edilen Musul sorunu, Türkiye ile İngiltere arasındaki ilişkileri uzun süre gergin bir zeminde tutmuştur. Misak-ı Millî sınırları içerisinde kabul edilen bölge, zengin petrol yatakları ve stratejik konumu nedeniyle İngiliz mandasındaki Irak için vazgeçilmez bir hedef haline gelmiştir. Dönemin iç siyasi gelişmeleri ve dış baskılar sonucunda taraflar masaya oturmak durumunda kalmıştır.

5 Haziran 1926 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul, Birleşik Krallık mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır. Antlaşma uyarınca Türkiye, Musul üzerindeki haklarından vazgeçmiş; buna karşılık bölgedeki petrol gelirlerinin %10'unun 25 yıl süreyle Türkiye'ye ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu gelişme, Türkiye'nin güney sınırlarını büyük oranda netleştirmiş ve genç Cumhuriyet'in uluslararası alandaki diplomatik yalnızlığını kırma yolunda önemli bir adım olmuştur.

Musul'un kaybedilmesi Misak-ı Millî idealinden bir ödün olarak tarihe geçse de, antlaşma o dönemdeki askeri ve siyasi riskleri minimize etmiştir. Ankara Antlaşması ile Türkiye-Irak sınırı bugünkü halini almış ve iki ülke arasındaki uzun süreli gerginlik yerini hukuki bir statükoya bırakmıştır.