1996 Cezaevleri Açlık Grevleri ve Mayıs Genelgesi

1996 yılında Anayol hükümetinin Adalet Bakanı Mehmet Ağar tarafından yayımlanan ve kamuoyunda "Mayıs Genelgesi" olarak bilinen düzenleme, cezaevlerindeki siyasi tutuklu ve hükümlülerin sevklerini ve yaşam koşullarını kısıtlayan sert kurallar getirdi. Özellikle mahkumların rızası dışındaki nakilleri ve cezaevi disiplin prosedürlerini içeren bu genelge, cezaevlerinde büyük bir huzursuzluğa ve protesto dalgasına yol açtı.

Genelgeye tepki gösteren tutuklu ve hükümlüler, 20 Mayıs 1996 tarihinde süresiz açlık grevi ve ardından ölüm orucu eylemlerini başlattılar. Türkiye genelindeki pek çok cezaevine yayılan ve haftalarca süren bu eylemler sırasında, tıbbi müdahale yetersizliği ve açlığa bağlı komplikasyonlar nedeniyle 12 mahkum hayatını kaybetti. Olaylar, dönemin insan hakları savunucuları ve sivil toplum kuruluşları tarafından yakından takip edilerek uluslararası bir gündem haline geldi.

Yaşanan can kayıpları ve artan toplumsal gerilim neticesinde, hükümet kanadı ile mahkum temsilcileri arasında müzakereler yürütüldü. 27 Temmuz 1996 tarihinde tarafların uzlaşmaya varmasıyla genelgenin tartışmalı maddeleri üzerinde esnemeye gidildi ve eylemler sonlandırıldı. Bu süreç, Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde cezaevi yönetimi ve insan hakları tartışmalarının en kritik kırılma noktalarından biri olarak kabul edilir.