Anayasa Mahkemesi'nin Deniz Gezmiş ve Arkadaşlarının İdam Kararını İptal Etmesi

12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından süren yargılamalar kapsamında, Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) liderleri Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam kararları Türk hukuk ve siyaset tarihinin en kritik süreçlerinden birini başlatmıştır. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi tarafından verilen ve TBMM tarafından onaylanan idam kararları, ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi tarafından usul yönünden Anayasa Mahkemesi'ne taşınmıştır.

Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme neticesinde idam kararlarının TBMM genel kurulundaki görüşülme ve kabul ediliş biçiminde usul hataları tespit etmiştir. Mahkemenin iptal kararı, infazların durdurulması ve dosyanın yeniden parlamentoya gönderilmesi sonucunu doğurmuştur. Bu gelişme, dönemin gergin siyasi ikliminde yargı organı ile yasama organı arasındaki güç mücadelesini ve hukuk tartışmalarını daha da derinleştirmiştir.

İptal kararının ardından TBMM, söz konusu idam dosyalarını hızla yeniden gündeme alarak usul eksikliklerini gidermiş ve kararları tekrar onaylamıştır. Hukuki sürecin bu şekilde tamamlanmasıyla birlikte Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 6 Mayıs 1972 tarihinde Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'nde idam edilmiştir. Bu olay, Türkiye'nin toplumsal hafızasında ve siyasi tarihinde silinmez izler bırakan bir dönemeç olarak kabul edilmektedir.