İstiklal Mahkemeleri'nin Görev Süresinin Sona Ermesi

İstiklal Mahkemeleri, Kurtuluş Savaşı yıllarında asker kaçaklarını önlemek, vatana ihanet suçlarını cezalandırmak ve iç güvenliği sağlamak amacıyla 1920 yılında kurulmuştur. Olağanüstü yetkilerle donatılan bu mahkemeler, hem cephe gerisindeki asayişi sağlamış hem de Milli Mücadele'nin hukuki otoritesini tesis etmiştir. Hıyanet-i Vataniye Kanunu çerçevesinde çalışan mahkemeler, savaşın kazanılmasında ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin otoritesinin korunmasında hayati bir işlev görmüştür.

Cumhuriyet'in ilanından sonra da bir süre faaliyetlerine devam eden mahkemeler, özellikle Şeyh Said İsyanı ve İzmir Suikastı girişimi gibi rejimi tehdit eden olaylarda aktif rol oynamıştır. Reformların yerleşmesi ve karşı devrimci hareketlerin bastırılması sürecinde yargı yetkisini kullanan Ankara İstiklal Mahkemesi, bu dönemin en bilinen yargı organı olmuştur. Mahkemelerin varlığı, yeni kurulan devletin istikrarını sağlama yolunda geçici bir güvenlik mekanizması olarak değerlendirilmiştir.

1927 yılına gelindiğinde, ülkedeki asayişin büyük ölçüde sağlanması ve hukuk sisteminin normalleşme sürecine girmesiyle birlikte İstiklal Mahkemeleri'nin görevine ihtiyaç kalmamıştır. Ankara İstiklal Mahkemesi'nin görev süresinin dolması ve yeni bir uzatma kararı alınmamasıyla bu olağanüstü yargı dönemi kapanmıştır. Mahkemelerin sona ermesi, Türkiye'nin olağanüstü yönetim usullerinden yerleşik ve düzenli bir hukuk düzenine geçişinin önemli bir göstergesi kabul edilir.