Anayasa Mahkemesi'nin Devlet Güvenlik Mahkemeleri Yasasını İptal Etmesi

1973 yılında, 12 Mart muhtırası sonrası dönemde özel yetkili mahkemeler olarak kurulan Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM), devletin bölünmez bütünlüğü ve anayasal düzene karşı işlenen suçları yargılamakla görevlendirilmişti. Ancak bu mahkemelerin yapısı, yargıçların atanma biçimi ve savunma hakları üzerindeki kısıtlamalar, hukuk çevrelerinde ve siyasi arenada büyük tartışmalara yol açtı. Anayasa Mahkemesi, yaptığı incelemeler sonucunda kurumun kuruluş yasasını anayasaya aykırı bularak iptal etti.

Kararın ardından dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, yürütme erkinin güvenlik politikaları doğrultusunda sert bir tepki göstererek mahkemelerin yeniden kurulması için derhal teşebbüse geçeceklerini açıkladı. Bu gelişme, 1970'li yılların Türkiye'sinde yükselen siyasi şiddet olayları ve devlet otoritesinin tesisi konusundaki hükümet politikaları ile yüksek yargı arasındaki gerilimin en somut örneklerinden biri oldu.

İptal kararıyla birlikte DGM'lerin hukuki statüsü bir süreliğine ortadan kalksa da, bu mahkemeler 1982 Anayasası ile yeniden anayasal bir kurum haline getirilmiş ve 2004 yılındaki anayasa değişikliklerine kadar Türk hukuk sistemindeki varlığını sürdürmüştür. Demirel'in bu dönemdeki tutumu, Türkiye'nin o yıllardaki 'güvenlik odaklı' devlet anlayışının ve yargı-siyaset ilişkilerinin tarihsel bir izdüşümü niteliğindedir.