Wilson İlkeleri'nin İlan Edilmesi

8 Ocak 1918 tarihinde ABD Başkanı Woodrow Wilson, Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği bir süreçte Kongre'ye hitaben yaptığı konuşmada, savaş sonrası kurulacak yeni dünya düzeninin temel ilkelerini açıkladı. Wilson İlkeleri veya 14 Madde olarak tarihe geçen bu bildiri, sadece savaşın sona ermesini değil, gelecekte çıkabilecek küresel çatışmaların önlenmesini sağlayacak diplomatik ve hukuki bir çerçeve çizmeyi amaçlıyordu.

Bu ilkelerin içeriğinde; gizli diplomasinin sona erdirilmesi, denizlerde ticaret serbestisi, ekonomik engellerin kaldırılması ve silahlanmanın azaltılması gibi radikal öneriler yer almaktaydı. Özellikle 'self-determinasyon' olarak bilinen, her ulusun kendi kaderini tayin etme hakkı ilkesi, Osmanlı İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorlukların toprak bütünlüğünü ve gelecekteki sınırlarını doğrudan etkileyen bir unsur haline geldi.

Wilson’ın önerdiği 14. madde, uluslararası barış ve güvenliği korumak adına bir 'Milletler Cemiyeti' (Cemiyet-i Akvam) kurulmasını öngörüyordu. Her ne kadar Avrupalı galip devletler bu ilkelerin bazılarını kendi çıkarları doğrultusunda esnetse de, Wilson İlkeleri modern uluslararası ilişkiler teorisinin ve liberal idealizmin en önemli belgelerinden biri olarak kabul edilmektedir.