Diyarbakır Askeri Cezaevi'nde Kitlesel Açlık Grevi

12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında Türkiye'nin en tartışmalı merkezlerinden biri haline gelen Diyarbakır 5 No'lu Askeri Cezaevi, ağır hak ihlalleri ve baskıcı yönetim anlayışıyla tarihe geçmiştir. Bu dönemde cezaevinde uygulanan sistematik şiddet ve insanlık dışı koşullar, mahkumların en temel haklarını savunamayacak noktaya gelmesine neden olmuştur. Yaşanan bu sürece bir tepki olarak doğan direniş hareketleri, binlerce tutuklunun katılımıyla geniş çaplı protestolara dönüşmüştür.

Yaklaşık 2000 tutuklu ve hükümlünün katılımıyla başlatılan bu açlık grevi; tek tip elbise dayatmasının kaldırılması, işkencelerin son bulması, insani yaşam koşullarının sağlanması ve savunma hakkının tanınması gibi temel talepler etrafında şekillenmiştir. Eylem, dönemin askeri rejiminin cezaevleri üzerindeki sert denetimine karşı sivil bir başkaldırı niteliği taşımış ve cezaevindeki yankısı dış dünyaya da ulaşmıştır.

Bu kitlesel eylem, Türkiye'nin insan hakları tarihindeki en kritik dönemeçlerden biri olarak kabul edilir. Diyarbakır Cezaevi'nde yaşananlar ve bu süreçte gerçekleştirilen açlık grevleri, ilerleyen yıllarda pek çok edebi esere, filme ve akademik çalışmaya konu olmuştur. Toplumsal hafızada derin izler bırakan bu olaylar, Türkiye'nin demokratikleşme sancılarının ve cezaevi reformlarının en önemli referans noktalarından biri olmayı sürdürmektedir.